Çalışma hayatı içerisinde yer alan milyonlarca vatandaş kıdem tazminatı hakkı kazanabilmek için genellikle işveren tarafından işten çıkarılmayı beklemek zorunda olduklarını düşünüyor. Ancak Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından belirlenen yasal mevzuatlar çalışanlara oldukça önemli bir istisna sunuyor. İlgili yasalara göre emeklilik için gerekli olan yaş şartı dışındaki prim günü ve sigortalılık süresi gibi temel kriterleri eksiksiz bir şekilde tamamlayan sigortalılar kendi hür iradeleriyle istifa etseler dahi içeride biriken kıdem tazminatlarını kuruşu kuruşuna alma hakkına sahip oluyor. Emeklilikte yaşa takılanlar yasası ile birlikte daha da fazla gündeme gelen bu hak sigorta giriş tarihine göre farklı şartlara bağlanmış durumda. Doğru adımları izleyen ve şartları sağlayan bir çalışan uzun yıllar emek verdiği iş yerinden tazminatını alarak ayrılabiliyor ve yasal güvence altına alınıyor.
İşe Giriş Tarihlerine Göre Değişen Prim Günü ve Sigortalılık Süresi Şartları
İstifa ederek tazminat alma hakkı sigortalının çalışma hayatına ilk adım attığı tarihe göre üç farklı döneme ayrılarak inceleniyor. Her dönemin kendi içerisinde belirlediği prim ve yıl şartları bulunuyor. Bu şartlar şu şekilde sıralanıyor:
Sekiz Eylül bin dokuz yüz doksan dokuz tarihinden önce sigortalı olarak çalışmaya başlayanlar için yasa oldukça avantajlı koşullar sunuyor. Bu grupta yer alan çalışanların on beş yıllık sigortalılık süresini ve üç bin altı yüz prim gününü doldurmaları tazminatlı istifa için yeterli kabul ediliyor.
Sekiz Eylül bin dokuz yüz doksan dokuz ile otuz Nisan iki bin sekiz tarihleri arasında ilk kez sigortalı olanlar için ise iki farklı yasal seçenek bulunuyor. Bu kişiler ya çalışma yılına bakılmaksızın yedi bin prim gününü tamamlamak zorunda ya da yirmi beş yıllık sigortalılık süresi ile birlikte dört bin beş yüz prim gününü doldurarak bu hakkı elde edebiliyor.
Bir Mayıs iki bin sekiz tarihinden sonra çalışma hayatına atılan sigortalılar için ise sistem daha farklı işliyor. Yeni yasal düzenlemeler ışığında bu tarihten sonra işe girenlerin tazminatlı istifa hakkını kullanabilmeleri için sadece yedi bin iki yüz prim gününü yani tam yirmi yılı eksiksiz olarak tamamlamaları gerekiyor.
Tazminat Hakkını Kaybetmemek İçin İzlenmesi Gereken Resmi Adımlar
Hak kazanılan kıdem tazminatını yakmamak ve yasal süreci sorunsuz tamamlamak için çalışanların izlemesi gereken çok net bir prosedür bulunuyor. Öncelikli ve en önemli kural çalışanın tazminat talep edeceği son iş yerinde kesintisiz olarak en az bir tam yıl boyunca çalışmış olmasıdır. Bu şartı sağlayan kişinin istifa dilekçesini yazmadan önce mutlaka Sosyal Güvenlik Kurumuna veya e-Devlet kapısına başvurarak emeklilik için yaş dışındaki diğer şartları tamamladığını gösteren resmi belgeyi temin etmesi şarttır. Önce istifa edip sonradan belge almak yasal olarak hakkın kaybedilmesine yol açıyor.
Kurumdan alınan bu resmi uygunluk belgesi istifa dilekçesine eklenerek işverene sunulmalı ve ayrılma gerekçesi olarak yaş dışındaki emeklilik şartlarının tamamlanması açıkça belirtilmelidir. Bu yolla işten ayrılan kişilere yasa gereği sadece kıdem tazminatı ödeniyor olup ihbar tazminatı hakkı verilmiyor. Ayrıca Yargıtay tarafından verilen emsal kararlara göre bu yöntemi kullanarak tazminatını alıp işten ayrılan bir vatandaşın anayasal çalışma hakkı kapsamında ilerleyen süreçte başka bir iş yerinde yeniden sigortalı olarak çalışmaya başlaması önceden aldığı tazminatın iadesini kesinlikle gerektirmiyor.
